Udźwig maksymalny dźwigu i udźwig na końcu wysięgnika to dwa różne parametry. Ich pomylenie może prowadzić do błędnego doboru sprzętu. Maksymalny udźwig informuje o największym ciężarze, jaki dźwig może podnieść w określonych, korzystnych warunkach. Udźwig na końcu wysięgnika pokazuje natomiast, jaki ciężar można podnieść przy dużym zasięgu, czyli wtedy, gdy hak znajduje się daleko od osi obrotu maszyny.
W praktyce nie wystarczy więc wiedzieć, że ładunek waży kilka lub kilkanaście ton. Trzeba jeszcze określić, z jakiej odległości będzie podnoszony, na jaką wysokość ma trafić i w jakiej konfiguracji będzie pracował dźwig.
Udźwig maksymalny to najwyższa wartość udźwigu podawana w danych technicznych dźwigu. Dotyczy ona konkretnego ustawienia maszyny, zwykle krótkiego promienia pracy, odpowiedniego rozstawu podpór i właściwej konfiguracji przeciwwagi. Nie oznacza to, że dźwig może podnieść taki ciężar w każdym miejscu i przy dowolnym wysunięciu wysięgnika.
Przykładowo GROVE GMK 3050 ma maksymalny udźwig 50 ton, a GROVE GMK 3055 — 55 ton. Są to wartości przydatne do wstępnego porównania klas sprzętu. Do właściwego doboru trzeba jednak sprawdzić, jaki udźwig jest dostępny przy konkretnym promieniu pracy.
Jeżeli ładunek znajduje się blisko dźwigu, możliwości maszyny są większe. Gdy trzeba przenieść ten sam element dalej, dostępny udźwig spada. Wynika to z działania momentu obciążenia. Im większa odległość ładunku od osi obrotu, tym większe obciążenie działa na dźwig.
Udźwig na końcu wysięgnika oznacza ciężar, jaki dźwig może bezpiecznie podnieść przy dużym wysunięciu wysięgnika. Ten parametr jest szczególnie ważny przy montażu elementów na dachach, wyższych kondygnacjach, za przeszkodami lub w miejscach oddalonych od stanowiska dźwigu.
W takich warunkach liczy się nie tylko maksymalny udźwig maszyny, ale przede wszystkim jej charakterystyka pracy na większym zasięgu. Dźwig o dużym maksymalnym udźwigu może mieć znacznie mniejszą nośność przy pełnym wysunięciu wysięgnika. Dlatego doboru nie wykonuje się wyłącznie na podstawie jednej wartości katalogowej.
Przy pracach wymagających większego zasięgu dobrym punktem odniesienia może być LIEBHERR LTM 1070-4.2. To dźwig o maksymalnym udźwigu 70 ton i wysięgu hydraulicznym 50 m. Przy jeszcze większych realizacjach wykorzystuje się modele o większym zapasie parametrów, takie jak LIEBHERR LTM 1230-5.1 z udźwigiem do 230 ton i wysięgnikiem teleskopowym do 75 m.
Dźwig działa jak układ dźwigni. Im dalej od środka maszyny znajduje się ładunek, tym większy moment przewracający powstaje podczas podnoszenia. Z tego powodu ciężar, który można bezpiecznie podnieść blisko dźwigu, może być zbyt duży przy większym wysięgu.
Na realny udźwig wpływają przede wszystkim:
Dlatego w praktyce korzysta się z tabel udźwigów. Pokazują one, jaki ciężar można podnieść przy danym promieniu, długości wysięgnika i konfiguracji maszyny. To właśnie tabela udźwigów, a nie sam udźwig maksymalny, decyduje o tym, czy konkretny dźwig nadaje się do danego zadania.
Jeżeli element waży 6 ton i ma zostać zdjęty z samochodu stojącego blisko dźwigu, może wystarczyć mniejszy model samojezdny. Sytuacja zmienia się, gdy ten sam element trzeba podać kilkanaście lub kilkadziesiąt metrów dalej, na przykład za ogrodzenie, na dach budynku albo nad istniejącą konstrukcję.
Wtedy liczy się udźwig przy konkretnym zasięgu. Może się okazać, że ładunek nie jest bardzo ciężki, ale wymaga większego dźwigu, ponieważ trzeba pracować na długim wysięgniku. W takich przypadkach dobieramy sprzęt nie tylko do masy elementu, ale również do miejsca ustawienia maszyny, wysokości podnoszenia i promienia roboczego.
Większy dźwig może być potrzebny nawet wtedy, gdy ładunek nie ma bardzo dużej masy. Dzieje się tak wtedy, gdy nie można ustawić maszyny blisko miejsca montażu. Powodem może być brak miejsca na podpory, wykop, ogrodzenie, budynek, linia technologiczna, drzewa, zaparkowane pojazdy lub ograniczenia dojazdu.
W takich sytuacjach dźwig pracuje z większego promienia. Dostępny udźwig jest wtedy niższy niż maksymalny udźwig podany w danych technicznych. Dlatego przy realizacjach w ciasnej zabudowie, na terenach przemysłowych i przy wysokich obiektach często potrzebny jest sprzęt z większym zapasem technicznym.
Aby dobrać dźwig do konkretnego zadania, trzeba znać nie tylko masę ładunku. Ważne są też wymiary elementu, miejsce pobrania, miejsce odłożenia, wysokość podnoszenia i promień pracy. Potrzebna jest również informacja o dojeździe, podłożu, podporach i przeszkodach na placu.
Najważniejsze dane to:
Na podstawie tych informacji można ocenić, czy wystarczy kompaktowy dźwig samojezdny, czy potrzebny będzie większy model o dłuższym wysięgniku i większym zapasie udźwigu.
Udźwig maksymalny jest ważnym parametrem, ale nie wystarcza do oceny możliwości dźwigu. W praktyce kluczowe znaczenie ma udźwig dostępny przy konkretnym promieniu pracy i określonej długości wysięgnika. Ten sam ładunek może wymagać innego sprzętu w zależności od tego, jak daleko i jak wysoko trzeba go przenieść.
Dlatego przy wynajmie dźwigu analizujemy całe zadanie: masę elementu, zasięg, wysokość podnoszenia, miejsce ustawienia maszyny i warunki pracy. Takie podejście pozwala dobrać sprzęt bezpiecznie, technicznie poprawnie i bez ryzyka, że dźwig okaże się zbyt mały dopiero na placu budowy.
Nie. Udźwig maksymalny dotyczy określonych warunków pracy, zwykle krótkiego promienia i korzystnej konfiguracji maszyny. Przy pełnym lub dużym wysięgu dostępny udźwig jest znacznie mniejszy.
Ponieważ wraz ze wzrostem odległości ładunku od osi obrotu rośnie moment obciążenia. Im dalej znajduje się ładunek, tym większe siły działają na dźwig i tym mniejszy ciężar można bezpiecznie podnieść.
Tak. Jeżeli ładunek trzeba podnieść z dużego promienia, na znaczną wysokość albo za przeszkodą, potrzebny może być większy dźwig mimo stosunkowo niewielkiej masy elementu.
Oba parametry są ważne. Masa ładunku mówi, jaki ciężar trzeba podnieść, a promień pracy pokazuje, w jakich warunkach dźwig będzie to robił. Dopiero połączenie tych danych pozwala prawidłowo dobrać sprzęt.
Trzeba porównać masę ładunku, promień pracy, wysokość podnoszenia i konfigurację dźwigu z tabelą udźwigów konkretnego modelu. Warto uwzględnić także masę zawiesi, haka i dodatkowego osprzętu.